Αναρτήσεις
ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ
ΜΙΑ ΑΕΝΑΗ ΣΧΕΣΗ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ…
<div align="right"><i>Της Αρετής Γκιωνάκη</i></div>Φιλοσοφία
Η φιλοσοφία, η «αγάπη της σοφίας» δηλαδή, είναι η έρευνα γενικών και θεμελιωδών ερωτημάτων σχετικά με την ύπαρξη, τη γνώση, τις αξίες, τη λογική, το μυαλό και τη γλώσσα κ.τ.λ. Είναι πολύ πιθανόν ο όρος αυτός να επινοήθηκε από τον Πλάτωνα του οποίου οι φιλοσοφικές τους έρευνες περιλαμβάνουν επιχειρήματα ορθολογιστικά, κριτική, συζήτηση, αλλά και ανάκριση, έχοντας πάντα μια συστηματική παρουσίαση τουλάχιστον χρονολογικά.
Ιστορικά, η φιλοσοφία εμπεριείχε όλα τα σώματα της γνώσης. Από την εποχή του αρχαίου Έλληνα φιλόσοφου Αριστοτέλη έως τον 19ο αιώνα, η «φυσική φιλοσοφία» περιλάμβανε την αστρονομία, την ιατρική και τη φυσική.
Λογοτεχνία
Η λογοτεχνία από τη μεριά της, μπορεί να αναφέρεται στο σώμα του γραπτού έργου για οποιοδήποτε θέμα, αλλά συνήθως αναφέρεται στη γραφή που έχει σε πολλές περιπτώσεις καλλιτεχνική αξία, σε αντίθεση με τα περισσότερα επιστημονικά ακαδημαϊκά γράμματα και εφημερίδες. Περιλαμβάνει κυρίως πεζογραφία, δοκίμιο, δράμα, ποίηση, βιογραφία, ιστορία, μυθολογία και φιλοσοφία.
Η φιλοσοφία και η λογοτεχνία λοιπόν, με τον κατάλληλο χειρισμό των φιλοσόφων, συνδέονται άμεσα παρουσιάζοντας ιδιαίτερα φιλοσοφικά θέματα που έχουν όμως λογοτεχνικό υπόβαθρο. Καταλήγουμε έτσι να λέμε πως τα θέματα που έχουμε να κάνουμε ονομάζονται «η φιλοσοφία της λογοτεχνίας».
Η Φιλοσοφία της Λογοτεχνίας
Η φιλοσοφία της λογοτεχνίας είναι ένας κλάδος κυρίως αισθητικής μορφής, ο οποίος ασχολείται με το ερώτημα ας πούμε:
«Τι ακριβώς είναι η τέχνη;»
Ένα αρκετά μεγάλο μέρος της αισθητικής της φιλοσοφίας, έχει παραδοσιακά επικεντρωθεί στις εικαστικές τέχνες και στη μουσική, ωστόσο, αυτό γίνεται σε βάρος της τέχνης του λόγου. Στην πραγματικότητα, μια πολύ παραδοσιακή συζήτηση για την αισθητική φιλοσοφία επιδιώκει να καθορίσει κριτήρια καλλιτεχνικής ποιότητας που είναι αδιάφορα για το αντικείμενο που απεικονίζεται.
Δεδομένου ότι όλα τα λογοτεχνικά έργα, σχεδόν εξ ορισμού, περιέχουν κυρίως «πλασματικό» περιεχόμενο, οι αισθητικές θεωρίες που βασίζονται σε καθαρά τυπικές ιδιότητες, τείνουν να αγνοούν τη λογοτεχνία.
Αφήγηση και Ανθρώπινος Νους
Η ίδια η ύπαρξη της αφήγησης θέτει φιλοσοφικά ζητήματα. Στην αφήγηση, ένας δημιουργός μπορεί να οδηγήσει τους αναγνώστες του σε φανταστικούς χαρακτήρες, σε φανταστικά πλάσματα ή ακόμα και σε ανύπαρκτες τεχνολογίες. Η ικανότητα του ανθρώπινου μυαλού στο να φανταστεί και ακόμη και να βιώσει ενσυναίσθηση με αυτούς τους φανταστικούς χαρακτήρες, αποκαλύπτει από μόνη της, τη φύση του ανθρώπινου νου.
Κάποια μυθοπλασία επίσης, μπορεί να θεωρηθεί ως ένα είδος πειραματικής σκέψης, καθώς περιγράφει φανταστικούς χαρακτήρες, τα κίνητρά τους, τις πράξεις τους αλλά και τις συνέπειες των πράξεών τους.
Φιλόσοφοι και Λογοτεχνία
Υπό αυτό το πρίσμα ορισμένοι φιλόσοφοι έχουν επιλέξει διάφορες αφηγηματικές μορφές για να διδάξουν τη φιλοσοφία τους. Ο Πλάτωνας, για παράδειγμα, πίστευε ότι η λογοτεχνική κουλτούρα αλλά ακόμα και οι απλοί ποιητικοί στίχοι, έχουν ισχυρό αντίκτυπο στην ηθική προοπτική των αναγνωστών.
Στη «Δημοκρατία», ο Πλάτωνας επιδεικνύει έντονη εχθρότητα στο περιεχόμενο της κουλτούρας της εποχής του, προτείνοντας μια ισχυρή λογοκρισία της λαϊκής λογοτεχνίας στην ουτοπία του.
Επιστημολογία και Γνώση
Με το έργο του Immanuel Kant, στα τέλη του 18ου αιώνα, η δυτική φιλοσοφία, ασχολήθηκε με ένα θεμελιώδες ζήτημα, το ζήτημα της επιστημολογίας.
Η επιστημολογία ή γνωσιοθεωρία είναι ο κλάδος της φιλοσοφίας, που μελετάει την ουσία, τις μορφές, τις πηγές, τις δυνατότητες, την αξία και τα όρια της αληθινής γνώσης του εξωτερικού κόσμου αλλά και του Εγώ.
Γλώσσα και Νόημα
Τα τελευταία χρόνια, αυτά τα επιστημολογικά ζητήματα έχουν μετατραπεί σε μια εκτεταμένη συζήτηση λέξεων και νοήματος:
Άραγε μπορεί η γλώσσα να γεφυρώσει στην πραγματικότητα το χάσμα μεταξύ λόγου και μυαλού;
Οι φιλόσοφοι της εποχής εκείνης, έδωσαν μεγαλύτερη προσοχή στη λογοτεχνία από ό, τι οι προκάτοχοί τους. Ορισμένοι προσπάθησαν να εξετάσουν το ερώτημα αν ήταν πραγματικά δυνατό να επικοινωνήσουν χρησιμοποιώντας λέξεις.
Ποίηση και Φιλοσοφία
Ορισμένοι ποιητές έχουν γράψει ποιήματα για φιλοσοφικά θέματα, και ορισμένοι σημαντικοί φιλόσοφοι έχουν εκφράσει τη φιλοσοφία τους σε στίχους.
Η κοσμογονία του Ησίοδου και το De Rerum Natura του Λουκρέτιου, είναι σημαντικά φιλοσοφικά ποιήματα.
Η Φιλοσοφία μέσα από τη Μυθοπλασία
Ορισμένοι φιλόσοφοι έχουν δεσμευτεί να γράψουν φιλοσοφία με τη μορφή μυθοπλασίας, συμπεριλαμβανομένων μυθιστορημάτων και διηγήσεων. Αυτό βεβαίως, είναι εμφανές στους πρώιμους φιλοσόφους όπως ο Πλάτωνας, που έγραψαν διαλόγους στους οποίους οι φανταστικοί χαρακτήρες συζητούν μεταξύ τους απολύτως φιλοσοφικά θέματα.
Για περισσότερα από τριάντα χρόνια, η Φιλοσοφία και η Λογοτεχνία, διερεύνησαν τον διάλογο μεταξύ λογοτεχνικών και φιλοσοφικών μελετών.
Φιλοσοφία και Λογοτεχνία λοιπόν, μια αέναη σχέση στο χρόνο, με πολλές συγκλίσεις αλλά και ακόμα τόσες αποκλίσεις, σε ένα προϋπάρχον ζήτημα προς το παρόν τουλάχιστον, ανεξάντλητο…
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου